Nguyễn Quốc Trung * , Đoàn Phúc Linh Tâm & Vũ Đình Phúc

* Correspondence: Nguyễn Quốc Trung (email: trungnguyenvhvn@gmail.com)

Main Article Content

Tóm tắt

Mâm vàng Cửu Long là tác phẩm múa tiêu biểu do Thái Ly sáng tác, biên đạo từ chất liệu múa nghi lễ dân gian Nam Bộ. Thông qua tác phẩm, bài viết nghiên cứu quá trình chuyển đổi từ múa Dâng mâm trong diễn xướng Bóng rỗi (nghi lễ đặc trưng của người Việt vùng Nam Bộ) đến ngôn ngữ múa chuyên nghiệp. Nghiên cứu làm rõ nguồn gốc giao lưu văn hóa Việt - Chăm của múa Dâng mâm, đồng thời phân tích sự thay đổi về nội dung, ý nghĩa và tính nghệ thuật khi hình thái múa này được chuyển hóa thành tác phẩm biểu diễn trên sân khấu chuyên nghiệp. Qua việc hệ thống hóa và tái cấu trúc các động tác cốt lõi từ nghi lễ thành ngôn ngữ múa chuyên nghiệp, Mâm vàng Cửu Long đặt nền tảng cho cho giáo trình đào tạo nghệ thuật múa mâm của người Việt vùng Nam Bộ hiện nay và minh chứng cho sự kết nối hài hòa giữa bảo tồn văn hóa truyền thống và sáng tạo nghệ thuật đương đại. Quá trình chuyển đổi này không làm mất đi hoàn toàn ý nghĩa, chức năng của nghi lễ dân gian mà đặt nó trong quan hệ sống động với hiện tại.
Từ khóa: đào tạo múa chuyên nghiệp, Bóng rỗi, Mâm vàng Cửu Long, múa mâm, Thái Ly

Article Details

Tài liệu tham khảo

Bùi Thu Hồng (2012). Tính dân tộc trong tác phẩm múa của Nghệ sĩ Nhân dân Thái Ly. Nxb Văn học.

Đoàn Phúc Linh Tâm (chủ biên), Lê Minh Thu (đồng chủ biên), Nguyễn Vĩnh Hiển, Trần Văn Hiệp, Đoàn Thị Minh Hải, Trương Thị Ngọc Bích, Thái Thị Thu Hương, Bạch Phi Long, Lương Giai Tiến và Lê Võ Quyên Phương (2023). Giáo trình nghệ thuật múa mâm dân tộc Việt vùng Nam Bộ. Trường Trung cấp Múa Thành phố Hồ Chí Minh.

Hùinh-Tịnh Paulus Của (1895). Đại Nam quấc âm tự vị, tập I. Imprimerie REY, CURIOL & Cie.

Hùinh-Tịnh Paulus Của (1896). Đại Nam quấc âm tự vị, tập II. Imprimerie REY, CURIOL & Cie.

Huỳnh Ngọc Trảng (1993). Tìm hiểu nguồn gốc và đặc điểm của múa bóng ở Nam Bộ. K yếu Hội thảo khoa học Duy trì & phát triển nghệ thuật múa truyền thống một số dân tộc phía Nam. Viện Văn hóa - Nghệ thuật.

Huỳnh Ngọc Trảng (2002). Diễn xướng dân gian Gia Định - Sài Gòn. Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Lâm Tô Lộc (1979). Nghệ thuật múa dân tộc Việt. Nxb Văn hóa.

Lê Ngọc Canh (1993). Nghệ thuật Múa dân tộc Việt. Tạp chí Văn hóa Dân gian, 43, 34-39.

Lê Ngọc Canh (2006). Nghệ thuật Múa Thế giới. Nxb Văn hóa - Thông tin và Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Mai Mỹ Duyên (2012). Tổ chức múa bóng rỗi trong nghi lễ cúng Bà. Kỷ yếu Hội thảo khoa học: Hoạt động quản lý, tổ chức lễ hội cổ truyền ở các tỉnh phía Nam - Nghiên cứu lễ hội Bà chúa xứ núi Sam (45-55). Uỷ ban Nhân dân tỉnh An Giang - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Mai Mỹ Duyên (2018). Múa Bóng rỗi - Nghệ thuật tâm linh và giải trí ở Nam Bộ. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường. Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngô Đức Thịnh (2009). Đạo mẫu Việt Nam (tập 1). Nxb Tôn giáo.

Nguyễn Chí Bền (2014). Thờ mẫu của người Việt ở Nam Bộ, hành trình và nghi lễ. Tạp chí Văn hóa và Nguồn lực, 2, 45-59.

Huỳnh Thanh Bình (2017). Tìm về nguồn cội của Hát Bóng rỗi Nam Bộ. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, 14(11), 30-37. https://doi.org/10.54607/hcmue.js.14.11.1512(2017).

Nguyễn Thị Hải Phượng (2013). Bóng rỗi và chặp Địa nàng trong tín ngưỡng thờ mẫu của người Việt Nam Bộ. Luận án Tiến sĩ. Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Phạm Anh Phương (2008). Múa người Việt vùng châu thổ sông Hồng truyền thống và hiện đại. Luận án Tiến sĩ. Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Phạm Hùng Thoan (2003). Tìm hiểu luật động trong múa dân gian người Việt vùng châu thổ Bắc Bộ. Tạp chí Văn hóa dân gian, 90, 63-72.

Schechner, R. (1985). Between Theater and Anthropology. University of Pennsylvania Press.

Schechner, R. (2013). Performance Studies: An Introduction. Routledge.

Trần Diễm Thùy (2023). Nhận diện nghệ thuật diễn xướng Bóng rỗi ở miền Tây Nam Bộ. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 12(6), 99-110. https://doi.org/10.52714/dthu.12.6.2023.1120.

Trần Ngọc Thêm (chủ nhiệm), Nguyễn Thị Phương Duyên, Phan Thị Thu Hiền, Đinh Thị Dung, Nguyễn Ngọc Thơ, Nguyễn Văn Hiệu, Lê Thị Trúc Anh, Phan Anh Tú, Trần Duy Khương, Nguyễn Thị Thúy Vy, Trương Thị Lam Hà, Nguyễn Thị Tuyết Ngân, Trần Phú Huệ Quang, Nguyễn Đoàn Bảo Tuyền và Lữ Thị Anh Thư (2012). Văn hóa người Việt miền Tây Nam Bộ. Báo cáo tổng kết Đề tài Khoa học và Công nghệ. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Trần Thanh Tuấn (2022). Múa bóng rỗi ở Nam Bộ: Nguồn gốc và đặc điểm. Tạp chí Nghiên cứu Văn hóa Việt Nam, 4(202), 40-47.

Turner, V. (1982). From Ritual to Theatre: The Human Seriousness of Play. PAJ Publications.

Vũ Ngọc Khánh (2024). Việt Nam phong tục toàn biên - Quyển 2: Lễ hội và diễn xướng dân gian. Nxb Tri thức.