Các câu chuyện gái giang hồ từ góc độ xã hội học văn học (Làm đĩ, Đời mưa gió, Bỉ vỏ)

Tóm tắt

Bài viết khảo sát hình tượng gái giang hồ trong văn học hiện thực Việt Nam giai đoạn 1932 - 1945 qua ba tác phẩm tiêu biểu: Làm đĩ (Vũ Trọng Phụng), Đời mưa gió (Nhất Linh - Khái Hưng) và Bỉ vỏ (Nguyên Hồng). Trên cơ sở tiếp cận xã hội học văn học, đặc biệt là khái niệm “định chế xã hội”, bài viết lý giải sự “sa ngã” của các nhân vật nữ không chỉ là bi kịch cá nhân mà còn là sản phẩm của những định kiến và áp lực từ hệ thống nam quyền. Qua hai hướng phân tích: sự lệch chuẩn do định chế đạo đức và hành vi phản kháng trước định chế, bài viết cho thấy gái giang hồ không đơn thuần là nạn nhân mà còn là chủ thể có ý thức, phản ánh sự giằng co giữa cá nhân và xã hội. Từ đó, bài viết góp phần nhìn lại vai trò phản biện xã hội của văn học hiện thực cũng như mở rộng cách hiểu về hành vi “sa ngã” trong mối quan hệ giữa giới, đạo đức và quyền lực.